Gavengericht werken

Onze roeping en gavengericht werken
Als kerk leven we uit Gods genade. Wij zijn een gemeenschap rondom het Woord, gedragen door het Woord. Dat vormt en bepaalt ons. Daarom kunnen we het niet laten om dat Woord door te vertellen; het te vertalen, te vieren, voor te leven en te verbeelden.
Wij willen als gemeente een beweging van hoop en verwachting zijn, waarin mensen elkaar inspireren. En die tevens aanstekelijk werkt, zodat ook anderen mee willen doen. Het ideaal dat we daarbij voor ogen hebben is een aantrekkelijke gemeenschap waarin mensen, bezield door de Geest van Christus, dat doen waar ze goed in zijn (gavengericht werken) en zo meebouwen aan die beweging van hoop en verwachting. Om als gemeente te kunnen stralen hebben we voorgangers nodig die stralen en datgene doen waar ze goed in zijn en waar ze zelf nog meer door geïnspireerd raken. Dat betekent dat de kerkenraad haar pastores graag mee wil nemen in de zoektocht naar gavengericht werken voor zowel hen als alle leden van de gemeente.
De kerk heeft haar positie de afgelopen decennia zien veranderen. Wij zien de huidige situatie als een uitnodiging van Gods Geest een nieuwe gestalte van kerk-zijn te ontwikkelen. Hoe die er precies uit zal kunnen gaan zien, is nog niet te zeggen. We vertrouwen er op dat er langzaam maar zeker nieuwe vormen zich gaan ontwikkelen.

Gavengericht werken in de gemeente en als pastores
We worden geroepen tot een leven in relatie met God en met onze medemensen, ten dienste van de wereld waarin we leven. Centraal daarbij staat de vraag op welke plaats en op welke wijze wij die roeping het beste vorm en inhoud kunnen geven. Het gaat daarbij niet alleen om de voorgangers, maar om ieder mens die in verbondenheid met God wil zoeken naar een weg om te gaan. Roeping is gave en opgave. Gave omdat je aangesproken, uitgenodigd, geroepen wordt, opgave omdat het moed vergt deze roepstem te willen verstaan.
Wat betekent dit nu concreet? Enerzijds denken wij aan bovenwijkse zaken, zoals ouderenwerk, jongerenwerk of missionair werken. Anderzijds denken we ook aan vormen van leidinggeven, initiatieven ontplooien, gevolgd door activiteiten, die te maken hebben met de wijze waarop pastoraat, diaconaat, ontmoetingen, geloofsleren, het vieren op de zondag, de gemeenschap, enz. gestalte kunnen krijgen. We gaan er van uit dat openstaan voor nieuwe inspiratie het inzicht op het ‘wat’ en ‘hoe’ doet ontstaan. Dit kan alleen als intensief samengewerkt wordt met anderen: pastores met elkaar en met gemeenteleden, en gemeenteleden met elkaar en met de pastores. Dat vraagt teamgericht werken voor ons allen.
Uit onderzoek blijkt dat enthousiasme en inspiratie sterk verbonden zijn aan de persoon van de pastor. En met de afnemende binding van mensen aan gemeenschappen, wordt deze factor alleen maar belangrijker. De praktijk leert dat het gewicht van de voorganger heel groot is. Geen gemeente met aantrekkingskracht zonder een voorganger, die de gelovige vonk kan laten overslaan. De voorganger moet, om in contact te zijn met tijdgenoten, wel een eigen geluid durven laten horen. De voorganger moet vol vuur zijn voor de zaak van het evangelie en voor de mensen. Hij moet iets hebben van die brandende braamstruik van lang geleden: branden zonder opgebrand te raken.
Het gemeenschappelijke kenmerk van bloeiende kerken is dat ze worden geleid door mensen die de geestelijke gave van leiderschap hebben en daar iets mee doen. Leidinggeven in de kerk is voorop willen gaan in het zoeken naar en het ontvangen van een visie, zowel van onderop – vanuit de gemeente – als van God. Dienstbaar leiderschap is leiderschap dat tot resultaat heeft dat persoonlijke waarden van gemeenteleden een bron zijn van creatieve energie die onze kerk ertoe kan brengen buitengewone prestaties te leveren.
Daarom is het van belang welke rol de predikant voor zichzelf ziet. Ziet hij/zij zich als leider? Er bestaat soms onder predikanten een huiver voor leiderschap, na het failliet van het traditionele gezag. Om goed recht te doen aan de pastorale, diaconale en missionaire taken van de kerk bestaat het team echter niet alleen maar uit teamleiders. Goede teams verenigen juist verschillende rollen in zich. In de kerk zijn meerdere rollen naast elkaar nodig! Om dat te illustreren: de kerk heeft iemand nodig die als schatbewaarder bij voortduur de rijkdom van de Schriften en de traditie opdiept gericht op de toekomst en het voortgaan van het Woord van God. En evenzeer een inspirator, iemand die met hart en ziel verbonden is met mensen en hen de Levensbron wil laten ervaren.
Wel wordt van alle teamleden ontvankelijkheid verwacht, de bereidheid je open te stellen voor genade en voor het ontvangen van een spreekwoordelijke voetwassing door Jezus, wie dat ook doet in Zijn Naam. Om werkelijk te kunnen geven moet een mens allereerst bereid zijn te ontvangen.

Het streven naar teamvorming
Cruciaal voor een vitale gemeenschap en voor gavengericht werken is spirituele teambuilding in alle leidinggevende groepen. Dit is een even belangrijk als kwetsbaar proces. Het is belangrijk, omdat leidinggeven in een christelijke gemeenschap altijd een kwestie is van samen leiding ontvangen. Vanuit die ontvangen leiding kan vervolgens leiding worden gegeven. Het is kwetsbaar omdat werkelijke teamvorming veel van mensen vraagt en confronterend kan zijn. Functionele taakgroepen zijn in allerlei opzichten veiliger.
De meerwaarde van teamvorming is dat de beroepskracht zich in de richting van een van de kerkelijke werkterreinen (diaconaat, pastoraat en missionair) kan gaan ontwikkelen. Daarmee wordt ook een grens gesteld: je kunt je op één bepaald aspect van het werk gaan concentreren, je kunt je al naar gelang de context en je eigen talenten specialiseren. Je hoeft niet alles meer te kunnen en te doen. Daardoor komt energie vrij en daarmee ook creativiteit. Voor de kerkenraad en de gemeente betekent deze ontwikkeling dat ze preciezer en adequater hun verschillende functies kunnen behartigen.
Goede teamvorming kan ook een tegenwicht bieden in tijden van pessimisme of verlamming. Als het de één soms even te veel wordt, kan de aanwezigheid en inzet van de ander een bemoediging vertegenwoordigen.
Bij een team wensen de leden wederzijds verantwoordelijkheid af te leggen tegenover elkaar. Want ze voelen zich niet alleen verantwoordelijk voor hun eigen terrein, maar ook voor het geheel. Dat vraagt betrokkenheid bij en respect voor ieders verantwoordelijkheid op eigen terrein. Maar een team is de vrijblijvendheid voorbij. Met de keuze voor een team is de onderlinge aanspreekbaarheid een principieel gegeven. Het vraagt om spiritueel leiderschap naar elkaar: zorgen dat anderen tot bloei komen.
Spirituele teamvorming is een proces. Allereerst is het nodig te komen tot een gedeelde visie. Dit vraagt wederkerige aandacht, vragen naar ieders bezieling en (toekomst) dromen. De bereidheid om de ander daar deelgenoot van te maken, en elkaar te ver-staan. Vandaar uit is het goed om intensief te zoeken naar vormen en inhouden van spiritualiteit, die evenzeer recht doen aan de geloofsbeleving van de groepsleden als aan de missie van de groep. Maar ook is het nodig om de meer of minder bewuste remmende krachten tegen teamvorming boven water te krijgen. Remmende krachten zijn niet noodzakelijkerwijs negatief, maar kunnen gebruikt worden om de kwaliteit van het proces van teamvorming te vergroten. Verder is het ook nodig dat het team afspraken maakt hoe zij met elkaar om wensen te gaan. Tenslotte is het dan van belang om de juiste mensen op de juiste plekken te krijgen.

Welke stappen zetten wij?
In Efeziërs 4-12 worden mensen in allerlei ambten gezien in de functie van opbouw van de heiligen ‘voor het werk in zijn dienst. Zo wordt het lichaam van Christus opgebouwd’. Dit proces naar gavengericht werken mag gezien worden als opbouw van de gemeente. De opbouw van de gemeente moet voor alles gezien worden als het voortgaande werk van God aan zijn volk.
De werkgroep gavengericht werken bereidt het proces voor door deze notitie gavengericht werken. Haar eerste doel is om de passie waarmee bovenstaande is beschreven als vonk te laten overslaan.
We hebben in juni deze notitie vastgesteld binnen de kleine kerkenraad als uitvoering van beleid binnen onze gemeente (beleidsplan 2014-2020). De werkgroep gavengericht werken heeft de tekst met de pastores besproken. De pastores hebben het verlangen uitgesproken om in dit proces mee onder weg te willen gaan. In september is deze notitie besproken in de grote kerkenraad. Er is toen vooral gesproken over de samenwerking binnen de verschillende teams en als grote kerkenraad.
In september is de werkgroep gavengericht werken een serie gesprekken met de pastores gestart, gericht op de basis voor teamvorming en op het ontwikkelen van een gezamenlijke visie. Daarna zal gewerkt worden aan het in kaart brengen van talenten en voorkeuren van de huidige en nieuwe pastores, alsmede aan het vormgeven van verdere teamvorming. De komst van de nieuwe pastores vraagt hierbij speciale aandacht. Vervolgens kunnen de predikanten leiding geven aan het verbreden van gavengericht werken tot de hele gemeente. We hopen dat we op deze wijze elkaar kunnen voeden en inspireren om samen gemeente te zijn.

Gij wacht op ons
totdat wij opengaan voor U
wij wachten op uw woord
dat ons ontvankelijk maakt.
Stem ons af op uw stem
Op uw stilte
(Huub Oosterhuis)

De werkgroep gavengericht werken bestaat uit de volgende personen Harko Boswijk, Carine Coehoorn, Riek van Haeringen en Renny Post. We hebben gebruik gemaakt van verschillende inspiratiebronnen, als boeken, documenten en onze onderlinge gesprekken.